Biểu hiện và cách điều trị rối loạn hấp thu dinh dưỡng ở trẻ nhỏ

552 người đã xem

Rối loạn hấp thu dinh dưỡng hay còn gọi là hội chứng kém hấp thu (HCKHT) là những thương tổn ở giai đoạn hấp thu qua niêm mạc ruột của chất cacbonhydrat, protein, mỡ, muối khoáng và vitamin.

  • HCKHT có thể là bệnh bẩm sinh hoặc mắc phải và được chia thành nhiều thể khác nhau có ảnh hưởng đến một hoặc nhiều khâu khác nhau của quá trình thủy phân và vận chuyển các chất dinh dưỡng ở ruột.
  • HCKHT gây ra nhiều biểu hiện khác nhau trên trẻ, chỉ tình trạng kém tiêu hóa và kém hấp thu. Các triệu chứng có thể xuất hiện trên trẻ như tiêu chảy mạn tính, phân có mỡ, chậm tăng cân và có thể kèm theo các biểu hiện thiếu vitamin và các yếu tố vi lượng mặc dù trẻ vẫn được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng.

I. Nguyên nhân gây rối loạn hấp thu dinh dưỡng ở trẻ:

Sự tiêu hóa bao gồm cả quá trình cơ học và sự biến đổi hóa học thức ăn nhờ  enzyme, bắt đầu từ việc nhai, nghiền, cắt thức ăn đến sự nhào trộn bởi dịch dạ dày và sự hấp thụ trong ruột non, kết hợp sự thủy phân của enzyme nhờ dịch dạ dày, tuyến tụy và sự bài tiết dịch mật.

Rối loạn kém hấp thu có thể dẫn đến gầy còm ốm yếu. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Rối loạn kém hấp thu có thể dẫn đến gầy còm ốm yếu. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Có rất nhiều nguyên nhân gây kém hấp thu, có thể do đường tiêu hóa, có thể do các bệnh toàn thân gây rối loạn chuyển hóa các chất… Một số nguyên nhân hay gặp là:

  • Bất thường về đường tiêu hóa như các bệnh lý của túi mật, gan, tuyến tụy.
  • Bất thường niêm mạc ruột non: do teo nhung mao ruột, giãn bạch mạch ruột, viêm ruột non mạn, sử dụng thuốc kháng sinh kháng tế bào kéo dài, thiếu hụt miễn dịch…
  • Bất thường giải phẫu ruột: Do ruột ngắn bẩm sinh hoặc do phẫu thuật: phẫu thuật cắt quá nhiều hỗng tràng, hẹp hỗng- hồi tràng, ruột đôi, bất thường sự quay cuốn của ruột, dò tiêu hóa…
  • Bất thường nhu động ruột do ưu năng giáp trạng, mất nhu động ruột,…
  • Kém hấp thu các chất cacbonhydrate, protein, lipid do thiếu enzyme chuyển hóa, kém hấp thu glucose và galactose. Thiếu ion do tiêu chảy, kém hấp thu vitamin B12, acid folic.
  • Do bẩm sinh hẹp đường mật, trong đó các ống dẫn mật không phát triển bình thường và bị tắc, ngăn cản dòng chảy của mật từ gan.
  • Các bệnh do ký sinh trùng gây ra cho hệ tiêu hóa.
  • Bệnh tiêu chảy mỡ,bệnh andisson…

II. Các dấu hiệu cho biết trẻ đang bị rối loạn dinh dưỡng

  • Đi ngoài phân lỏng, chủ yếu là tiêu lỏng mỡ (bao giờ cũng có), thường thành từng đợt xen kẽ với các giai đoạn bình thường. Phân nhiều nước, khối lượng nhiều, mùi tanh, màu nhợt, lổn nhổn, nổi trên mặt nước có váng, bóng, dính vào đáy bô.
  • Đau bụng mơ hồ, cảm giác căng chướng, tức nặng, sôi bụng, có khi đau quặn nhẹ quanh rốn.
  • Thể trạng suy sụp, sút cân, mệt mỏi, thường xuyên uể oải thiếu linh hoạt minh mẫn.
  • Có cảm giác mất vị giác ở đầu lưỡi, ở họng, có khi rát và đau khi nuốt làm giảm khẩu vị, giảm thèm ăn.
  • Đau trong xương, chuột rút do kém hấp thụ calci, trẻ chậm phát triển chiều cao, còi cọc.
  • Có thể phù nề do giảm protein máu, da khô loạn dưỡng… Đôi khi xuất huyết dưới da, niêm mạc do thiếu máu và các yếu tố đông máu.
  • Viêm đa dây thần kinh do vitamin B1 giảm, thiếu máu nhược sắc do kém hấp thụ Fe++, có khi thiếu máu hồng cầu to – bệnh Biermer do thiếu vitamin B12.
  • Nếu thiếu vitamin, trẻ có thể bị thiếu máu, duy dinh dưỡng, huyết áp thấp, sút cân và teo cơ.

Cận lâm sàng thấy những gì?

  • Xét nghiệm phân kiểm tra chất béo có trong đó. Đây là xét nghiệm tin cậy nhất bởi sự hiện diên của chất béo trong phân là triệu chứng khá phổ biến của hội chứng này.
  • Xét nghiệm máu đánh giá mức độ kém hấp thu của 1 số vi chất như vitamin B12, vitamin D, folate, sắt, canxi, carotene, phosphor, albumin và protein.
  • Test hơi thở được dùng để đánh giá tình trạng không dung nạp lactose.
  • Sinh thiết được sử dụng nếu bác sĩ nghi ngờ một vị trí nào đó trong thành ruột có dấu hiệu bất thường.

be-roi-loan-kem-hap-thu

III. Điều trị trẻ bị rối loạn hấp thu dinh dưỡng

Điều trị hội chứng kém hấp thu theo từng nguyên nhân:

  • Không dung nạp gluten: áp dụng chế độ ăn không gluten( không ăn thức ăn chứa bột mì) cho thêm sắt, vitamin vào bữa băn.
  • Điều trị kém hấp thu do nguyên nhân vi khuẩn và kí sinh trùng đường ruột: dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng nhằm cung cấp đủ năng lượng, protein, vitamin, muối khoáng để trẻ nhanh hồi phục những thương tổn ở niêm mạc ruột.
  • Tránh những đồ ăn làm bé tiêu chảy nặng thêm.
  • Giảm tạm thời số lượng sữa động vật hoặc đường lactose trong chế độ ăn.
  • Cung cấp đầy đủ thức ăn dinh dưỡng trong thời kỳ lành bệnh để phục hồi suy dinh dưỡng.
  • Kháng sinh chỉ dùng khi biết rõ nguyên nhân và được bác sĩ chỉ định.
  • Không nên sử dụng các loại thuốc cầm tiêu chảy như thuốc giảm nhu động ruột, giảm xuất tiết…
  • Nhiễm trùng ruột do vi khuẩn nên cho trẻ ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, dùng thuốc kháng sinh phổ rộng, bổ sung axit folic, vitamin B112.
  • Với HCKHT do khúc ruột mù, quá phát vi khuẩn ruột:

Điều trị bằng Metronidazol, bù nước và điện giải bằng Oresol, bổ sung vitamin A và kẽm để chóng làm lành các tổn thương niêm mạc ruột.

  • Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong viêm ruột do nguyên nhân tự miễn.
  • Rối loạn hấp thu do bệnh lý dị ứng: cần tránh các thức ăn làm gia tăng nguy cơ dị ứng.
  • Không dung nạp đường lactose: chế độ ăn không có đường lactose.
  • Nguyên nhân do bệnh gan mật cần bổ sung thêm các vitamin A,D,E,K.
  • Bệnh xơ nang tụy: Dùng các chế phẩm từ tụy, men tụy và kháng dinh chống bội nhiễm, vitamin E,K,D.

IV. Kết luận

          Rối loạn hấp thu dinh dưỡng ảnh hưởng nghiêm trọng đến dinh dưỡng của trẻ. Do đó nếu trẻ có dấu hiệu của hội chứng kém hấp thu cha mẹ nên đưa con đến cơ sở chuyên khoa để khám và có những lời khuyên về một chế độ ăn bổ sung đủ các chất dinh dưỡng. Trẻ nên được ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày và giảu cacbonhydrate, chất béo, chất khoáng, protein và vitamin.

Ý kiến của bạn

X

Cảm ơn bạn đã quan tâm tới sản phẩm Appetito bimbi. Bạn vui lòng để lại số điện thoại và họ tên để Chuyên viên tư vấn gọi điện lại cho bạn trong vòng 24h