Bướu cổ ở trẻ em: nguyên nhân và cách điều trị

57 người đã xem

Khi nhắc đến bướu cổ, nhiều cha mẹ nghĩ bệnh này chỉ gặp phải ở người lớn, nhưng đâu ngờ rằng trẻ em cũng là đối tượng dễ mắc bướu cổ không kém những bệnh lý khác. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho cha mẹ các thông tin về bướu cổ ở trẻ.

Cường giáp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Những điều cần biết | Vinmec

Bướu cổ ở trẻ em có nguy hiểm không?

Thực trạng bệnh bướu cổ ở trẻ em hiện nay

Theo báo cáo của Bệnh viện Nội tiết Trung ương, tỷ lệ mắc bướu cổ ở trẻ em từ 8-10 tuổi hiện nay là 9,8%, trong khi tỷ lệ này trước đây chỉ chiếm dưới 5%.

Theo Tổ chức y tế thế giới WHO quy định, các quốc gia cần có độ bao phủ sử dụng iốt trên 90% dân số và tỷ lệ trẻ em bị bướu cổ dưới 5% là đạt tiêu chuẩn. Việt Nam đã đạt thành công tỷ lệ này vào năm 2005. Tuy nhiên, vì sau đó nhà nước không có các chính sách bắt buộc và những hoạt động bổ sung iốt trong cộng đồng dẫn đến tỷ lệ thiếu iốt ở trẻ tăng lên như hiện nay.

Cho đến hiện tại, nước ta chỉ bao phủ sử dụng iốt được 69% dân số, thậm chí một số tỉnh miền núi còn dưới 50%; tỷ lệ trẻ từ 8-10 tuổi mắc bướu cổ chiếm 9,8%, những con số này đều không đạt ngưỡng mà WHO đưa ra, thậm chí còn rất đáng báo động. Điều này dẫn đến ngành Y tế đang gặp khó khăn trong việc phòng chống bướu cổ ở trẻ.

Bướu cổ là gì và nguyên nhân trẻ bị bướu cổ

Có nhiều loại bướu cổ, nhưng ở trẻ em chủ yếu thường gặp nhất là bướu cổ đơn thuần.

Bướu cổ hay còn gọi là bướu giáp. Đây là bệnh lý liên quan đến tuyến giáp. Tuyến giáp nằm phía trước cổ, có hình dạng như con bướm, phía trước tuyến giáp là da và cơ thịt, phía sau tuyến giáp là khí quản. Tuyến giáp có dạng hình vuông: 6 x 6cm, chia làm hai thùy, eo tuyến giáp: cao 1,5 cm, rộng 1cm. Mỗi thùy: Cao: 2,5 – 4cm, rộng 1,5 – 2cm, dày 1 – 1,5cm. Tuyến giáp bình thường nặng 10 – 20g. Tuyến màu đỏ nâu, mềm, di động.

Bướu cổ là một bệnh lý mà tuyến giáp có kích thước lớn hơn bình thường. Bướu giáp đơn thuần có 3 thể là thể lan tỏa, thể nhiều nốt, thể một nốt.

8 dấu hiệu của bệnh bướu cổ ở trẻ em

Có hai nguyên nhân chính khiến trẻ bị bướu cổ:

  • Nguyên nhân thứ nhất: Do thiếu iốt tuyệt đối hay còn gọi là bướu giáp dịch tễ. Hiện nay, các gia đình có xu hướng nêm nếm thức ăn bằng bột nêm hoặc nước mắm, dẫn đến không sử dụng muối iốt gây thiếu iốt. Hoặc do nước uống trong vùng bị thiếu iốt, tuy nhiên có nhiều vùng trên thế giới không thiếu iốt ngay cả vùng thừa iốt vẫn có thể bị bướu giáp dịch tễ, ngoài ra không phải tất cả người sống ở vùng thiếu iốt đều bị bướu giáp đơn thuần. Điều này cho thấy ngoài yếu tố môi trường còn có yếu tố di truyền trong bệnh sinh bướu giáp, các yếu tố này có thể tác dụng tương hỗ.
  • Nguyên nhân thứ hai: Do tác dụng của các chất làm phì đại tuyến giáp: Một số loại thức ăn có chứa những chất làm lớn tuyến giáp, điều này giải thích vì sao một số vùng thừa iốt nhưng vẫn bị bướu giáp dịch tế. Ngoài ra một số chất như thiocyanat, acid paraaminosalicylic (PAS), cobalt, muối lithium, thuốc kháng giáp tổng hợp có thể gây bướu cổ.

Hậu quả của bướu cổ

Bướu cổ ảnh không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ:

  • Giảm sút trí nhớ: Đây là hậu quả rất dễ gặp phải khi trẻ bị bướu cổ, nếu phát hiện thấy trẻ có biểu hiện hay quên, ngay cả những việc vừa mới làm xong thì cha mẹ cần hết sức lưu ý. Đặc biệt, nếu bướu cổ nặng hơn sẽ khiến trẻ bị suy giảm trí tuệ.
  • Thay đổi giọng nói: Khi tuyến giáp to lên sẽ chèn ép vào dây thanh quản. Do đó trẻ bị bướu cổ thường có sự thay đổi giọng nói rõ rệt.
  • Sức khỏe suy giảm: Khi trẻ bị bướu cổ, trẻ luôn trong tình trạng mệt mỏi, không muốn vận động, da xanh xao. Đường ruột giảm hoạt động dẫn đến trẻ cũng dễ bị táo bón.

Chủ động bổ sung iot thế nào khi tình trạng bướu cổ ở trẻ em lại ...

Bướu cổ nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến suy giảm trí tuệ ở trẻ

Các dấu hiệu nhận biết trẻ em có bị bướu cổ không

Nhận biết sớm bướu cổ ở trẻ sẽ giúp trẻ tránh được những biến chứng nguy hiểm hơn. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết trẻ bị bướu cổ:

  • Tuyến giáp “sưng” to: Đây là triệu chứng dễ nhìn thấy nhất ở trẻ bị bướu cổ. Khi thiếu iốt, tuyến giáp sẽ phình to ra để tiếp nhận iốt từ các cơ quan khác để sản xuất đủ hormon cho cơ thể. Với những trẻ mới mắc bệnh, bướu giáp chưa phình to ra dẫn đến cha mẹ khó phát hiện ra bệnh ở trẻ.
  • Cổ cứng và bành rộng ra: Khi bướu cổ ở trẻ lớn, cha mẹ có thể nhận thấy phần cổ của trẻ bị cứng và bành rộng ra.
  • Thường xuyên đau cổ họng: Nếu trẻ thường xuyên gặp phải tình trạng đau, rát khó chịu và cảm thấy ứ, bí ở cổ. Khi đã loại trừ các nguyên nhân liên quan đến các bệnh hô hấp thì lúc này cha mẹ cần nghĩ ngay đến bướu cổ ở trẻ em.
  • Cảm thấy khó nuốt, khó thở: Khi bướu đã quá lớn và bướu cổ bước vào giai đoạn nặng hơn, tuyến giáp sẽ chèn ép vào thực quản, khí quản dẫn đến khó nuốt và khó thở. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày ở trẻ, trẻ ăn uống khó khăn hơn, ban đêm khi ngủ cũng khó ngủ hơn do khó thở.
  • Hay hồi hộp, căng thẳng: Một triệu chứng khác dễ nhận ra khi trẻ bướu cổ đó là trẻ có các triệu chứng rối loạn cảm xúc. Trẻ thường xuyên không điều chỉnh được cảm xúc của bản thân, thường xuyên bị kích động. Khi gặp vấn đề trẻ hay hồi hộp, căng thẳng, run rẩy và đổ mồ hôi tay. Đôi khi trẻ còn bị đánh trống ngực và có cơn đau thắt ngực thoáng qua.

Trẻ bướu cổ có cần đi khám không? Cách chẩn đoán bướu cổ ở trẻ

Hậu quả của bướu cổ gây ra cho trẻ không hề đơn giản do đó cha mẹ không được chủ quan. Khi thấy trẻ có dấu hiệu của bệnh bướu cổ, hãy đưa trẻ đi khám ngay tại các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Tại bệnh viện, trẻ sẽ được xét nghiệm để được chẩn đoán bệnh bướu cổ, dưới đây là một số biện pháp xét nghiệm:

– Xét nghiệm máu: kiểm tra nồng độ T3, T4, TSH là các hormon tuyến giáp.

– Siêu âm tuyến giáp: đây là biện pháp giúp kiểm tra hình thái của tuyến giáp, từ đó thấy được sự thay đổi bất thường.

– Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ, đây là một trong những phương pháp sinh thiết bằng kim giúp chọc hút tuyến giáp để lấy mẫu kiểm tra.

– Xạ hình tuyến giáp: đây là biện pháp chẩn đoán hiện đại nhất tại Việt Nam trong những năm gần đây. Xét nghiệm này giúp đánh giá chức năng của tuyến giáp một cách toàn diện nhất và giúp phát hiện ra những yếu tố nguy cơ.

8 dấu hiệu của bệnh bướu cổ ở trẻ em

Siêu âm là biện pháp để chẩn đoán bướu cổ ở trẻ

Cách điều trị bướu cổ trẻ em

Phần lớn, bướu cổ ở trẻ em là bướu cổ đơn thuần nên tỷ lệ điều trị khỏi là rất cao. Tuy nhiên nếu không được phát hiện sớm, để bệnh kéo dài thì trẻ rất dễ bị biến chứng như chậm phát triển, đần độn… và khó điều trị, khó có thể hồi phục được bình thường.

Tùy thuộc vào tình hình sức khỏe và mức độ tiến triển của bệnh mà bác sĩ sẽ đưa ra những biện pháp điều trị thích hợp cho trẻ. Có 3 phương pháp điều trị chính để điều trị bướu cổ như sau:

– Khi bướu nhỏ, không thể hiện triệu chứng lâm sàng: cha mẹ chỉ cần cho trẻ đi theo dõi định kỳ tại bệnh viện để được khám lâm sàng và siêu âm để đánh giá mức độ tiến triển bệnh. Trường hợp này không cần can thiệp bằng thuốc hoặc phẫu thuật.

– Điều trị bằng thuốc: sử dụng thuốc giúp đưa nồng hộ hormon tuyến giáp về với mức bình thường. Phương pháp này được áp dụng với các trường hợp bướu cổ do rối loạn chức năng tuyến giáp hoặc dùng sau khi bệnh nhân đã được xạ trị và phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp. Không được tự ý dùng thuốc mà phải có chỉ định từ bác sĩ, và khi uống thuốc cần kiểm tra hormon định kỳ để đánh giá hiệu quả khi sử dụng thuốc.

Levothyrox 50µg | Omi Pharma

Thuốc điều trị bướu cổ – sử dụng theo chỉ định của bác sĩ

– Xạ trị tuyến giáp: đây là phương pháp khá hiện đại, có hiệu quả cao nhưng giá thành đắt. Biện pháp này sử dụng iốt phóng xạ để làm giảm kích thước của bướu.

– Phẫu thuật tuyến giáp: Đây là biện pháp được chỉ định để điều trị ung thư tuyến giáp. Khi việc điều trị bằng thuốc và xạ trị không có tác dụng thì bệnh nhân sẽ được chỉ định phẫu thuật tuyến giáp. Tùy mức độ và tình trạng của bệnh và bệnh nhân sẽ được cắt bỏ toàn bộ hoặc một phần tuyến giáp độc. Khi cắt bỏ tuyến giáp, bệnh nhân sẽ phải bổ sung hormon trong suốt khoảng thời gian còn lại.

Phòng bướu cổ ở trẻ như thế nào?

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, cha mẹ cần thực hiện các biện pháp phòng tránh cho con để tránh nước đến chân mới nhảy, bệnh rồi mới đi chữa trị.

Biện pháp hữu hiệu nhất để phòng bướu cổ ở trẻ là bổ sung iốt đầy đủ trong chế độ ăn hàng ngày.

  • Sử dụng gia vị nêm nếm là muối iốt sạch
  • Bổ sung các nguồn thực phẩm giàu iốt tự nhiên như hải sản, khoai tây, các loại phomai, bột tỏi, bột nghệ…
  • Đảm bảo nguồn nước sạch cho cả gia đình do nước bẩn chứa nhiều tạp chất như Canxi, Flo, Magie…làm ảnh hưởng đến việc tổng hợp hormon tuyến giáp.
  • Luôn vệ sinh nhà cửa, chỗ ở thường xuyên.
  • Khi con mắc các bệnh về đường tiêu hóa mạn tính, hãy chữa khỏi cho con để tránh ảnh hưởng đến sự hấp thụ iốt trong cơ thể.
  • Ngoài ra, có thể sử dụng các loại dầu iốt đường tiêm hoặc đường uống (lipiodol để phòng bướu cổ đơn thuần) khi có chỉ định của các bác sĩ.

9 biểu hiện bạn bị thiếu iod

Các thực phẩm chứa nhiều iốt

Bướu cổ ở trẻ em hầu hết là bướu cổ đơn thuần và lành tính. Nếu được phát hiện và điều trị kip thời thì có thể dễ dàng kiểm soát bệnh và tỷ lệ chữa khỏi bệnh khá cao. Do đó, cha mẹ đừng lơ là khi thấy bé nhà mình có những biểu hiện bất thường. Hãy quan sát con thật kĩ để có thể nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh bướu cổ ở trẻ, từ đó được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời nhé!

 

Ý kiến của bạn

X

Thông tin của bạn đã được gửi thành công!

Chúng tôi sẽ xác nhận lại thông tin và liên hệ bạn trong thời gian sớm nhất!

Đăng ký nhận tư vấn miễn phí

TƯ VẤN SỨC KHỎE TRỰC TUYẾN