Vàng da ở trẻ sơ sinh là một tình trạng phổ biến ở trẻ sơ sinh, chiếm tới 50% tổng số trẻ. Vàng da phổ biến hơn ở trẻ sinh non, bé trai nhiều hơn bé gái và thường xuất hiện trong tuần đầu tiên sau sinh của trẻ. Vậy vàng da ở trẻ có nguy hiểm hơn và phải làm gì khi trẻ bị vàng da? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp giúp mẹ.

Vàng da ở trẻ sơ sinh: Phân biệt vàng da sơ sinh sinh lý và vàng da bệnh lý  - Khám chữa bệnh, phổ biến kiến thức y học - Cổng thông

Vàng da ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Thế nào là vàng da ở trẻ sơ sinh?

Rất nhiều mẹ thắc mắc trẻ em bị vàng da là bệnh gì? Vàng da ở trẻ sơ sinh là tình trạng thường gặp trong những ngày đầu sau khi sinh của trẻ. Nguyên nhân là do nồng độ bilirubin trong máu tăng cao. Điều này có thể khiến da, mắt và miệng của bé (dưới lưỡi) chuyển sang màu vàng. Mặc dù màu sắc có thể khiến bé trông khá kỳ lạ, nhưng hầu hết vàng da ở trẻ sơ sinh thường không quá nghiêm trọng.

Các triệu chứng vàng da ở trẻ sơ sinh

Triệu chứng chính của vàng da ở trẻ nhỏ là nhận thấy trẻ vàng da. Ngoài ra, trẻ còn có những biểu hiện khác như vàng lòng tắng trong mắt và niêm mạc miệng dưới lưỡi của trẻ. Nếu bé có làn da nhợt nhạt, bình thường khi bạn ấn nhẹ bằng đầu ngón tay sẽ thấy có màu trắng. Nếu khi ấn vào da có màu vàng thì có thể bé đã bị vàng da. Nếu bé có làn da sẫm màu hơn, có thể sẽ khó nhìn thấy màu vàng hơn. Nhưng bạn vẫn có thể nhận biết bằng cách nhìn màu mắt và dưới lưỡi của bé. Nếu cha mẹ nhận thấy bất kỳ vùng nào trong ba khu vực này có màu hơi vàng, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ.

Trẻ sơ sinh bị vàng da: Nguyên nhân & cách nhận biết vàng da ở trẻ|Jio

Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị vàng da

Vàng da ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện từ 2 đến 7 ngày sau khi sinh. Khi lượng bilirubin trong máu tích tụ, cơ thể của bé sẽ có màu vàng hơn. Khi nồng độ bilirubin tăng lên, màu vàng có thể di chuyển từ đầu của bé xuống ngực và thậm chí xuống các ngón chân. Đây là những dấu hiệu cho thấy bé bị vàng da nặng. Khi đó, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.

Ngoài ra trẻ cũng có thể có những biểu hiện sau khi bị vàng da:

  • Buồn ngủ
  • Phân nhạt màu – trẻ bú sữa mẹ sẽ có phân màu vàng xanh, trong khi trẻ bú bình phải có màu xanh mù tạt
  • Trẻ bú kém
  • Nước tiểu sẫm màu – nước tiểu của trẻ sơ sinh phải không màu

Ánh sáng nhân tạo, đặc biệt là đèn huỳnh quang, đôi khi có thể đánh lừa thị giác khiến bạn nhìn thứ gì đó có màu vàng. Hãy cố gắng kiểm tra bé trong ánh sáng tự nhiên ban ngày trong một căn phòng đầy nắng nhé.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị vàng da?

Vàng da xảy ra khi bilirubin tích tụ quá nhiều trong cơ thể của bé. Bilirubin là một chất màu vàng được tạo ra khi cơ thể phá hủy các tế bào hồng cầu cũ. Bilirubin trong máu được lọc qua gan và ra khỏi cơ thể qua đường phân và nước tiểu, đó là lý do vì sao phân và nước tiểu có màu vàng. Đây là một quá trình bình thường diễn ra trong suốt cuộc đời của mỗi con người.

Bilirubin có ý nghĩa như thế nào trong chẩn đoán các vấn đề sức khỏe? |  Vinmec

Bilirubin – nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh

Tuy nhiên, đôi khi trẻ sơ sinh bị tích tụ bilirubin trong cơ thể. Gan của bé có thể chưa phát triển hoàn thiện để lọc được hết bilirubin. Hoặc có thể bé bị tình trạng tăng số lượng hồng cầu cần được thay thế. Những chất này có thể khiến bilirubin tích tụ trong cơ thể của bé gây ra bệnh vàng da.

Có một số loại vàng da phổ biến:

  • Vàng da sinh lý (bình thường): Hầu hết trẻ nhỏ thường gặp phải loại vàng da này và nó không quá nghiêm trọng. Nó không gây ra bất kỳ vấn đề nào gây hại đến sức khỏe của trẻ (ngoài việc làm vàng niêm mạc) và tự biến mất trong vòng 2 tuần.
  • Vàng da do sinh non: Gan của trẻ sinh non thường chưa phát triển hoàn thiện để phân hủy bilirubin một cách hiệu quả. Trẻ trong trường hợp này thường được điều trị, ngay cả khi nồng độ bilirubin của bé không quá cao.
  • Vàng da khi bú mẹ: Trẻ có thể mắc tình trạng này nếu không bú đủ sữa mẹ. Điều này có thể xảy ra do khó cho con bú hoặc do sữa mẹ chưa về.
  • Vàng da do sữa mẹ: Đôi khi các chất trong sữa mẹ làm cho mức bilirubin tăng cao. Chúng cũng có thể khiến cơ thể trẻ khó đào thải bilirubin qua phân. Loại này bắt đầu sau 3 đến 5 ngày và từ từ trở nên tốt hơn trong một số tuần.

Trong một số trường hợp, vàng da là do một vấn đề bệnh lý tiềm ẩn. Điều này có thể bao gồm xuất huyết, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý về gan.

Vàng da ở trẻ sơ sinh: Dấu hiệu cảnh báo bệnh lý | Vinmec

Có nhiều loại vàng da ở trẻ sơ sinh

Trẻ có nguy cơ bị vàng da cao hơn nếu:

  • Trẻ sinh non (sinh trước 38 tuần): Trẻ sinh non thường có gan chưa phát triển hoàn thiện. Trẻ có thể đi tiêu ít hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Điều này có nghĩa là trẻ sinh non có thể không loại bỏ được bilirubin nhanh như trẻ sinh đủ tháng.
  • Trẻ bị bầm tím khi sinh: Các vết bầm tím tạo ra nhiều tế bào hồng cầu cần được chuyển thành bilirubin. Điều này có thể làm tăng nồng độ bilirubin trong máu.
  • Khó bú mẹ: Trẻ khó bú mẹ có thể khiến trẻ bị mất nước hoặc nạp vào ít calo. Điều này có thể làm tăng nguy cơ vàng da. Hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ các bác sĩ nếu bạn hoặc con bạn gặp khó khăn khi bú mẹ.
  • Yếu tố RH hoặc ABO không tương thích – khi mẹ và con có các nhóm máu khác nhau, các kháng thể của mẹ sẽ đi qua nhau thai và tấn công các tế bào hồng cầu của thai nhi, gây ra sự phân hủy tế bào hồng cầu nhanh hơn.

Trẻ vàng da khi nào cần đi khám?

Các bác sĩ sẽ theo dõi và kiểm tra các dấu hiệu vàng da khi hai mẹ con mới sinh và vẫn còn ở bệnh viện. Mức độ bilirubin của bé sẽ được kiểm tra trong 24 giờ sau khi sinh. Một đầu dò có thể được sử dụng để ước tính mức độ bilirubin chỉ bằng cách chạm vào da. Nếu mức độ cao, nó sẽ được xác nhận bằng xét nghiệm máu.

Nếu mẹ và bé đã ra viện và da của bé trở nên vàng, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức. Tại đây, các bác sĩ sẽ đo nồng độ bilirubin của bé thông qua xét nghiệm máu. Nếu cần thiết, bé sẽ được điều trị bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh. Việc điều trị này giúp giữ cho nồng độ bilirubin không tăng đủ cao để làm tổn thương cho bé.

Vàng da của trẻ sơ sinh cần chú ý dấu hiệu vàng da bệnh lý

Nếu thấy bé có biểu hiện nghiêm trọng của vàng da, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức

Có thể ngăn ngừa hoặc phòng tránh được vàng da ở trẻ sơ sinh không?

Trong hầu hết các trường hợp, vàng da ở trẻ không thể ngăn ngừa được. Tuy nhiên, cha mẹ có thể làm giảm nguy cơ trẻ bị vàng da bằng cách cho trẻ bú mẹ nhất 8 đến 12 lần một ngày trong vài ngày đầu, nếu trẻ bú sữa công thức thì nên được cho ăn 30 – 60ml sữa công thức mỗi 2-3 giờ. Điều này sẽ giúp bé đi tiêu đều đặn, giúp loại bỏ bilirubin ra khỏi cơ thể.

Các biến chứng khi trẻ bị vàng da

Vàng da ở trẻ nếu không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng sau:

  • Bệnh não cấp do tăng bilirubin: Đây là tình trạng gây ra bởi sự tích tụ của bilirubin trong não (bilirubin là chất độc đối với các tế bào não). Các dấu hiệu của bệnh não tăng bilirubin cấp tính ở trẻ bị vàng da bao gồm sốt, uể oải, khóc thét chói tai, bú kém và ưỡn người hoặc cổ. Trong trường hợp này trẻ cần được điều trị ngay lập tức để ngăn ngừa những tổn thương nghiêm trọng hơn.
  • Kernicterus (vàng da nhân não): Đây là một hội chứng có khả năng gây tử vong xảy ra nếu bệnh não cấp do tăng bilirubin gây tổn thương não vĩnh viễn.
  • Các biến chứng nghiêm trọng nhưng hiếm gặp khác bao gồm điếc và bại não.

Vàng da sơ sinh biểu hiện và biến chứng

Biến chứng khi trẻ bị vàng da

Điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh

Khi có con rơi vào trường hợp này, nhiều mẹ không biết trẻ vàng da phải làm sao. Hầu hết trong các trường hợp, việc điều trị vàng da cho trẻ là không cần thiết. Vàng da nhẹ thường tự khỏi sau từ 1 đến 2 tuần.

Đối với những trường hợp vàng da nghiêm trọng hơn, bé có thể sẽ cần được điều trị tại bệnh viện. Hầu hết trẻ sơ sinh cần điều trị vàng da đều được điều trị bằng cách cho chiếu đèn.

Trong khi trị liệu bằng đèn chiếu, trẻ được đặt dưới ánh đèn đặc biệt hoặc trên một tấm chăn tạo ra ánh sáng đặc biệt. Trẻ sẽ chỉ mặc tã và đeo khẩu trang để bảo vệ mắt. Ánh sáng từ đèn chiếu sẽ giúp cơ thể loại bỏ những bilirubin dư thừa. Quang trị liệu thường kéo dài trong 1 hoặc 2 ngày. Đôi khi, nếu mức bilirubin không quá cao, mẹ cũng có thể sử dụng liệu pháp quang trị liệu tại nhà.

Trong một số trường hợp hiếm hoi mà liệu pháp đèn chiếu không có tác dụng. Nếu mức bilirubin của bé tiếp tục tăng, bé có thể cần được truyền máu trao đổi. Khi đó máu của em bé sẽ được rút ra nhiều lần và sau đó được thay thế (trao đổi) bằng máu của người hiến tặng.

Ngoài ra bé cũng có thể được điều trị bằng Globulin miễn dịch tiêm tĩnh mạch (IVIg) – trong trường hợp phát ban hoặc không tương thích ABO, trẻ sơ sinh có thể được truyền immunoglobulin – đây là một loại protein trong máu làm giảm mức độ các kháng thể từ mẹ, các kháng thể này đang tấn công các tế bào hồng cầu của trẻ sơ sinh.

Sống chung với bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh

Thời gian bé bị vàng da kéo dài bao lâu là khác nhau ở mỗi em bé. Thông thường, nồng độ bilirubin của bé sẽ tăng lên trong 3 đến 4 ngày đầu tiên sau sinh và sau đó từ từ giảm xuống. Trẻ bú sữa mẹ có thể bị vàng da nhẹ trong thời gian dài hơn trẻ bú sữa công thức.

8 sai lầm tai hại của mẹ khi cho con bú gây hại cho trẻ

Cho bé bú mẹ là cách để giảm tình trạng vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da ở trẻ sơ sinh không phải là một vấn đề nghiêm trọng ở hầu hết những trẻ khỏe mạnh. Tuy nhiên, nồng độ bilirubin rất cao có thể gây nguy hiểm, thậm chí gây tổn thương não. Nguy cơ chấn thương nghiêm trọng cho bé do mức bilirubin cao sẽ tăng lên nếu bé sinh non. Tuy nhiên tình trạng vàng da ở trẻ sơ sinh hầu như luôn được chẩn đoán trước khi mức bilirubin đủ cao để gây ra tổn thương nghiêm trọng cho trẻ.

 

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here