Kẽm là loại khoáng chất vi lượng không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ. Với vai trò tổng hợp protein bằng cơ chế tạo enzyme, bổ sung kẽm cho trẻ là cách thúc đẩy sự phát triển của xương, cơ bắp và trí não của trẻ nhỏ. Hãy theo dõi bài viết dưới đây để biết vai trò của kẽm và cách bổ sung kẽm cho trẻ nhỏ.

bổ sung kẽm cho trẻ

Vai trò của kẽm đối với cơ thể bé

Kẽm làm tăng sản sinh tế bào, từ trong giai đoạn bào thai đến quá trình phát triển của trẻ sau này. Khi mẹ mang thai cần bổ sung kẽm để trẻ có thể phát triển bình thường. Bởi trong quá trình sinh học của cơ thể, kẽm có cấu trúc của tế bào 80 loại enzyme gồm các enzyme trong hệ thống vận chuyển, thủy phân, đồng hóa, xúc tác phản ứng gắn kết các chuỗi DNA, bên cạnh đó, còn xúc tác các phản ứng sinh năng lượng khác.

Kẽm đóng vai trò tác động đến phần lớn các quá trình sinh học diễn ra trong cơ thể, nhất là quá trình phân giải tổng hợp axit nucleic, protein… Các cơ quan trong cơ thể khi thiếu kẽm sẽ phát sinh những biểu hiện bất thường hay bệnh lý cụ thể do cơ thể thiếu kẽm. Cụ thể:

  • Kẽm có nồng độ cao trong não ở vùng hippocampus, vỏ não, bó sợi rêu… Việc thiếu kẽm sẽ dẫn đến các triệu chứng rối loạn thần kinh, gây bệnh tâm thần phân liệt.
  • Kẽm điều hòa chất chuyển vận thần kinh, nếu thiếu kẽm sẽ dẫn đến rối loạn tập tính.
  • Kẽm giúp vận chuyển canxi vào não. Thiếu kẽm sẽ khiến sự vận chuyển này bị trở ngại, dễ sinh cáu gắt, khó chịu.
  • Kẽm điều hòa chức năng nội tiết tố như tuyến yên, giáp trạng, sinh dục, thượng thận kết hợp với thần kinh nội tiết điều hòa hoạt động sống bên trong, phản ứng linh hoạt với các tác động bên ngoài giúp cho cơ thể thích nghi với hoàn cảnh. Vì vậy, thiếu kẽm khiến cơ thể kém thích nghi với các biến đổi.
  • Kẽm phân bổ vào da tóc, móng giúp chúng ta phát triển bình thường, nếu thiếu kẽm khiến tóc xơ, cứng, màu tóc chuyển vàng, móng tay dễ gãy, da khô, sạm, xuất hiện các bớt trắng trên da.
  • Thiếu kẽm làm sự nhạy cảm của vị giác mất hẳn hoặc bớt nhạy cảm. Đồng thời, gây tình trạng chán ăn ăn không ngon và có thể gây ra một số bệnh lý như viêm niêm mạc miệng…
  • Kẽm giúp tổng hợp phân tiết hormone tăng trưởng làm tăng cường khả năng miễn dịch, chống các bệnh nhiễm khuẩn.

Hướng dẫn bổ sung kẽm cho trẻ theo độ tuổi

Như đã nói ở trên, kẽm có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Nhu cầu mỗi ngày về lượng kẽm của trẻ em ở từng thời kỳ là không giống nhau.

  • Trẻ từ 7 tháng – 3 tuổi: 5 mg kẽm nguyên tố/ngày.
  • Trẻ từ 4 – 13 tuổi: 10 mg kẽm nguyên tố/ngày.
  • Người lớn: 15 mg kẽm nguyên tố/ngày.
  • Phụ nữ có thai: 15 – 25 mg kẽm nguyên tố/ngày.

Nguyên nhân thiếu kẽm ở trẻ nhỏ

Mặc dù lượng kẽm cần cho cơ thể không cao. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ em thiếu kẽm tại Việt Nam lại tương đối lớn, chiếm từ 25 đến 40%. Trong khi đó, với người trưởng thành chưa có con số thống kê nhưng chắc chắn tỉ lệ thiếu kẽm là không hề nhỏ. Vậy tại sao cơ thể trẻ lại thiếu kẽm?

Nguyên nhân đầu tiên phải nhắc đến đó chính là nhu cầu kẽm tăng dần tỉ lệ thuận với độ tuổi con người. Trong khi đó, chế độ dinh dưỡng hàng ngày không đáp ứng đủ nhu cầu kẽm của cơ thể. Bên cạnh đó, trong một số giai đoạn, cơ thể cần tăng nhu cầu về kẽm nhưng không được đáp ứng như: trẻ sinh ra nhẹ cân, trẻ mắc các bệnh còi xương, các thời kỳ tăng trưởng mạnh như dậy thì…

bé không chịu ăn

Ngoài ra, việc giảm cung cấp hoặc thiếu kẽm trong khẩu phần ăn cũng chính là nguyên nhân khiến cho cơ thể trẻ bị thiếu kẽm. Nếu trẻ có một chế độ ăn thiếu cân bằng, thiếu đạm động vật hoặc ăn kiêng, ăn chay trường, nuôi ăn qua đường tĩnh mạch một thời gian dài… thì khả năng thiếu kẽm là vô cùng lớn.

Một nguyên nhân khác nữa cũng vô cùng phổ biến đó chính là bệnh tật. Như chúng ta đã biết, kẽm được hấp thụ phần lớn ở ruột non. Vì vậy, những trẻ có bệnh ở đường tiêu hóa, chức năng đường ruột bị suy giảm sẽ khiến cho quá trình tiêu hóa và hấp thu kém, dẫn đến tình trạng cơ thể thiếu kẽm. Khi đó, mẹ cần để ý đến các dấu hiệu trẻ đang thiếu kẽm để bổ sung kịp thời.

Bên cạnh đó, có nhiều trường hợp thiếu kẽm có thể do tiêu chảy cấp, bỏng, gãy xương, xuất huyết, đổ mồ hôi, hội chứng thận hư, thiếu máu huyết tán, sau phẫu thuật, dùng lâu dài thuốc lợi tiểu…

Với một số trẻ khác thì cơ thể bị thiếu kẽm do quá trình sử dụng thuốc. Cụ thể, nếu trẻ dùng sắt liên tục trong thời gian dài cũng sẽ gây cản trở cho quá trình hấp thu kẽm, dẫn đến thiếu kẽm. Ngoài những nguyên nhân trên thì thiếu kẽm cũng mang yếu tố di truyền. Những trẻ đang gặp vấn đề về di truyền như bệnh acrodematis, cơ thể không hấp thu được kẽm, da bị nám xung quanh khuỷu tay, đầu gối, mặt, mông… cũng khiến cho cơ thể thiếu kẽm.

Dấu hiệu bé bị thiếu kẽm

Kẽm có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển chiều cao, cân nặng, hệ thần kinh và miễn dịch của trẻ trong những năm tháng đầu đời. Nếu thiếu kẽm sẽ tác động tiêu cực đến việc phát triển chiều cao, thể chất cũng như hệ miễn dịch của trẻ.

Biểu hiện thường thấy khi trẻ bị thiếu kẽm là ăn không ngon, vị giác bất thường, rụng tóc, tiêu chảy kéo dài, thương tổn vùng da và mắt, chậm phát triển.

Thiếu kẽm ảnh hưởng rất lớn đến bị giác và khứu giác khiến trẻ không có cảm giác ăn ngon miệng. Về lâu dài, trẻ sẽ biếng ăn gây nên tình trạng suy dinh dưỡng, chậm lớn.

Kẽm là vi chất cần thiết cho hệ miễn dịch và phát triển chiều cao ở trẻ. Nếu không đáp ứng đủ nhu cầu kẽm cho cơ thể trẻ sẽ dẫn đến thấp còi, giảm chức năng của phần lớn tế bào miễn dịch, nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn và tử vong cao.

Canxi là một trong những vi chất giúp ổn định hệ thần kinh và kẽm có nhiệm vụ vận chuyển canxi đến não. Do vậy, nếu thiếu kẽm, quá trình này sẽ không diễn ra nên trẻ thường có dấu hiệu rối loạn tinh thần như hay nổi cáu, khóc nhè, ngủ không yên giấc.

Tác dụng của việc bổ sung kẽm cho trẻ nhỏ

Kẽm tham gia vào rất nhiều thành phần các enzyme trong cơ thể, giúp tăng tổng hợp protein, phân chia tế bào, thúc đẩy sự tăng trưởng, tăng cảm giác ngon miệng nên rất quan trọng đối với trẻ nhỏ.

Kẽm kích thích hoạt động của khoảng 100 enzym, đều là những chất xúc tác phản ứng sinh hóa trong cơ thể.

Nó giúp phát triển và duy trì hoạt động hiệu quả của hệ thống miễn dịch, cần thiết cho việc bảo vệ cơ thể trước nguy cơ bệnh tật, giúp mau lành các vết thương, bảo vệ vị giác và khứu giác. Đồng thời, rất cần thiết cho sự tổng hợp DNA.

Thiếu kẽm, sự chuyển hóa các tế bào vị giác cũng bị ảnh hưởng, gây tình trạng biếng ăn do rối loạn vị giác. Cơ thể cũng sẽ chậm và ngừng phát triển, sự phân chia tế bào sẽ khó xảy ra nên ảnh hưởng trầm trọng đến quá trình tăng trưởng.

Việc bổ sung kẽm cho trẻ em sinh ra nhẹ cân so với tuổi thai cho thấy sự tăng trưởng tốt về chiều cao và cả cân nặng trong vòng 6 tháng đầu đời.

Do vậy, để trẻ có chiều cao tốt thì trong chế độ ăn của bà mẹ từ lúc có thai đến khi chế độ ăn của trẻ sau sinh đều phải có đầy đủ kẽm.

Không chỉ có tác dụng với thể chất, tình trạng thiếu kẽm còn ảnh hưởng xấu đến tinh thần, khiến dễ nổi cáu. Nguyên nhân do kẽm giúp vận chuyển canxi vào não, mà canxi là một trong những chất rất quan trọng giúp ổn định hệ thần kinh.

Nguồn thực phẩm bổ sung kẽm cho trẻ đúng cách

Bổ sung kẽm cho trẻ bằng cách nào? Có rất nhiều cách bổ sung kẽm cho trẻ, trong đó việc sử dụng nguồn thực phẩm để bổ sung cho trẻ được đánh giá hiệu quả và an toàn nhất. Dưới đây là một số nguồn thực phẩm bổ sung kẽm cho trẻ mẹ cần lưu ý:

Hàu

Hàu là loại hải sản đứng đầu danh sách giàu kẽm. Một con hàu có kích thước vừa chứa đến 5,3 mg kẽm. Bên cạnh đó, hàu cũng rất giàu protein, ít calorie, giàu các loại vitamin và khoáng chất như vitamin C, B12 và sắt. Cháo hàu có lẽ là món ăn dễ nấu và được nhiều trẻ yêu thích.

ăn hàu để bổ sung kẽm

Hàu là thực phẩm giúp bổ sung kẽm cho trẻ

Cua, tôm hùm

Đây là 2 loại hải sản điển hình giàu chất kẽm. Ngoài cua và tôm hùm ra, một số loại cá như: cá mòi, cá hồi, cá bơn cũng chứa kẽm nhưng với lượng ít hơn. Màu sắc vàng bắt mắt của cua và tôm khi nấu chín sẽ hấp dẫn khiến bé thích thú với bữa ăn. Bên cạnh đó, nguồn kẽm từ cua và tôm còn rất tốt cho sức khỏe tim mạch của trẻ.

Thịt đỏ và thịt gia cầm

Trong thịt bò, thịt lợn và thịt gà là ba loại thịt dễ kiếm, bổ dưỡng và rất giàu kẽm. Bạn nên chọn lựa loại thịt nạc, không mỡ hoặc sườn non để chế biến cho trẻ. Thịt bò sốt hành tây, bò cuốn lá lốt, gà luộc, súp gà hay sườn xào chua ngọt là những món gợi ý để bạn nấu cho bé yêu. Đồng thời, một quả trứng gà cỡ lớn cũng chứa khoảng 0,6 mg kẽm.

Các loại đậu

Các loại đậu nói chung rất giàu chất xơ, chất sắt và kẽm. Một số thiếu sót lớn nếu bạn quên bổ sung kẽm cho trẻ biếng ăn bằng đậu đấy. Đậu đen, đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng… sẽ tạo nên một bữa ăn đầy màu sắc, kích thích bao tử của trẻ.

Rau củ quả

Mẹ có biết một số loại rau củ quả như nấm, cải bó xôi, bông cải xanh và tỏi rất giàu kẽm cũng như vitamin và khoáng chất? Trong 125g rau củ các loại như nấm, bông cải… có chứa khoảng 0,4 mg kẽm (tương đương 2%) nhu cầu sắt hàng ngày. Đây là những nguồn thực phẩm quan trọng để bổ sung kẽm cho trẻ mà lại không chứa quá nhiều calorie.

bổ sung kẽm cho trẻ cần ăn rau củ quả

Các loại hạt

Các loại hạt như hạt bí, hạt điều, hạt chia, đậu phộng cũng cung cấp một lượng kẽm thiết yếu cho trẻ hàng ngày. Mẹ có thể làm gỏi và rắc đậu phộng lên cho trẻ thưởng thức hay cho trẻ ăn kèm hạt điều với salad, sữa chua…

Ngũ cốc nguyên hạt

Không còn nghi ngờ gì nữa, ngũ cốc nguyên hạt chính là nhân tố thứ 7 trong danh sách thực phẩm bổ sung kẽm cho trẻ. 62g yến mạch có chứa khoảng 0,9 mg kẽm. Tương tự, 62g gạo nâu có chứa khoảng 0,6 mg kẽm. Một lát bánh mì nguyên hạt có chứa 0,5 mg kẽm.

Sữa và sản phẩm bơ sữa

Sữa nói chung và sữa chua nói riêng là nguồn cung cấp canxi cũng như kẽm cần thiết cho trẻ.

Tóm lại, bài viết trên đây cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về vai trò và cách bổ sung kẽm cho trẻ từ những nguồn thực phẩm hàng ngày. Nếu nhận thấy trẻ có những dấu hiệu thiếu kẽm nêu trên mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn và bổ sung kẽm kịp thời nhé!

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here