Trong các vi chất dinh dưỡng, kẽm có vai trò rất đặc biệt cho phát triển chiều cao, cơ bắp, hệ thần kinh và miễn dịch của trẻ trong những năm đầu đời. Nếu trẻ thiếu kẽm sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và phát triển. Vậy thiếu kẽm ở trẻ cần phải làm gì, hãy theo dõi bài viết dưới đây để có biện pháp phòng và bổ sung kẽm kịp thời cho trẻ mẹ nhé!

Vai trò của kẽm đối với sự phát triển của trẻ nhỏ

Kẽm đóng vai trò sinh học rất quan trọng đối với sức khỏe của trẻ. Đối với trẻ nhỏ, tác dụng của kẽm được thể hiện qua các phương diện:

Kẽm tác động tích cực trên sự tăng trưởng của cơ thể

Kẽm giúp hấp thụ, tăng tổng hợp chất đạm, phân chia tế bào, tăng cảm giác ngon miệng nên rất quan trọng đối với trẻ nhỏ. Khi thiếu kẽm thì sự phân chia tế bào sẽ khó xảy ra nên gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tăng trưởng. Thiếu kẽm làm chậm phát triển chiều cao, gây rối loạn phát triển xương, chậm dậy thì và giảm chức năng sinh dục

Ngoài ra, kẽm còn giúp duy trì và bảo vệ các tế bào vị giác và khứu giác. Thiếu kẽm, sự chuyển hóa của các tế bào vị giác bị ảnh hưởng, gây nên tình trạng “trầm kha” ở trẻ do rối loạn vị giác. Trẻ em biếng ăn kéo dài sẽ dễ bị suy dinh dưỡng, lâu ngày sẽ gây ảnh hưởng đến sự tăng trưởng cũng như phát triển của trẻ.

Kẽm giúp tăng cường sức mạnh hệ miễn dịch cơ thể trẻ

Kẽm hỗ trợ và duy trì hoạt động hiệu quả hệ thống miễn dịch, cần thiết cho việc bảo vệ cơ thể trước bệnh tật, giúp vết thương mau lành. Thiếu kẽm làm giảm phát triển và chức năng của phần lớn các tế bào miễn dịch, gồm tế bào T, tế bào B và đại thực bào.

Từ đó, thiếu kẽm sẽ làm tổn thương chức năng miễn dịch, đồng thời làm tăng nguy cơ các bệnh nhiễm khuẩn. Ngoài ra, còn làm giảm tăng trưởng cũng như sự phát triển của trẻ, làm tăng nguy cơ bị suy dinh dưỡng và tử vong ở trẻ.

Một nghiên cứu của Mỹ cũng cho thấy việc bổ sung kẽm giúp giảm đến 18% trường hợp mắc bệnh tiêu chảy, 41% trường hợp bị viêm phổi và làm giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ trên 50%. Kẽm tham gia vào hoạt động của các enzyme, có vai trò quan trọng trong quá trình nhân bản AND và tổng hợp protein.

Kẽm góp mặt vào thành phần của hơn 300 loại enzyme kim loại, trong đó có những loại enzym quan trọng đối với cơ thể như cacboxypeptidase A, L– glutamat dehydrogenase, cacbonic anhydrase, cytochrom C – oxydoreductase, alcoldehydrogenase, lactat dehydrogenase, phosphorusglyceraldehyt dehydrogenase, alkalin phosphatase.

Theo nghiên cứu khoa học, kẽm là chất xúc tác không thể thiếu ARN – polymerase, có vai trò quan trọng trong quá trình nhân lên của AND và tổng hợp protein.

Kẽm hỗ trợ và duy trì hoạt động hiệu quả hệ thống miễn dịch

Kẽm tham gia vào hoạt động của một số hormone

Kẽm giúp tăng trưởng tổng hợp FSH (foline stimulating hormone) và testosterol. Hàm lượng kẽm huyết thanh bình thường có tác dụng làm tăng chuyển hóa glucose của insulin. Những hợp chất của kẽm với protein trong các chế phẩm của insulin làm tăng tác dụng của thuốc trong thực hành lâm sàng.

Kẽm có ảnh hưởng tốt đến quá trình phát triển của cơ thể, ảnh hưởng này có thể giải thích trên nhiều tác dụng như: tăng hấp thụ, tăng tổng hợp protein, tăng cảm giác ngon miệng và tác động đến hormone tăng trưởng (GH – Growth Hormon), hormone IGF – I.

Trẻ thiếu kẽm có những biểu hiện gì?

Biếng ăn

Đây là dấu hiệu rõ nhất khi trẻ bị thiếu kẽm. Việc này ảnh hưởng đến vị giác và khứu giác khiến trẻ không có cảm giác ngon miệng khi ăn. Về lâu dài, sẽ dẫn đến tình trạng trẻ biếng ăn, suy dinh dưỡng, thấp còi, chậm tăng trưởng chiều cao.

Trẻ hay ốm vặt

Kẽm là vi chất vô cùng cần thiết cho hệ miễn dịch. Chính vì vậy, việc thiếu kẽm chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc cơ thể trẻ sẽ dễ mắc bệnh hơn, vết thương khó lành. Bên cạnh đó, có những tổn thương trên da, mắt dẫn đến các bệnh lý viêm trên các bộ phận này.

Rối loạn tiêu hóa, chuyển hóa

Thiếu kẽm sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và chuyển hóa trong cơ thể, dẫn đến quá trình chậm tiêu, táo bón nhẹ, lâu dần sẽ dẫn đến các bệnh lý dạ dày, đường ruột.

Rối loạn tâm-thần kinh

Biểu hiện qua việc rối loạn giấc ngủ, rối loạn cảm xúc, trẻ thường có biểu hiện ngủ hay giật mình, hay cáu gắt, trằn trọc, đổ mồ hôi trộm…

Trẻ em thiếu chất kẽm nguyên nhân do đâu?

Do khả năng hấp thu không tốt

Tình trạng thường xuyên bị tiêu chảy, dù do bất cứ nguyên nhân nào thì khả năng cơ thể trẻ hấp thu kẽm cũng bị hạn chế. Lúc này bố mẹ cần đặc biệt chú ý bổ sung các dưỡng chất hợp lý cho trẻ, bên cạnh với quá trình điều trị bệnh.

Trẻ em bị thiếu kẽm còn có thể do hấp thụ quá nhiều chất xơ thô và muối axit thực vật trong một số loại ngũ cốc. Bên cạnh đó, việc ăn quá nhiều thực phẩm tinh tế trong thời gian dài cũng khiến tiêu hao một số lượng lớn nguyên tố kẽm trong cơ thể của trẻ.

Chế độ ăn uống mất cân bằng

Khi mang thai và trong thời gian cho con bú, cơ thể mẹ cần rất nhiều kẽm. Do vậy, lúc này nếu người mẹ ăn chay với những nguyên liệu thực vật thường chứa ít kẽm (hoặc ăn mặn mà chế độ ăn uống không khoa học) cũng sẽ gây nên tình trạng thiếu kẽm cho cả mẹ và con.

Tiếp theo, có thể do mẹ chế biến thực đơn ăn dặm cho trẻ không hợp lý, tạo thành thói quen ăn uống mất cân bằng cho trẻ gây nên tình trạng thiếu dưỡng chất cần thiết, trong đó gồm cả nguyên tố kẽm.

Bên cạnh đó, khi trẻ mắc các bệnh viêm nhiễm, sốt thì nhu cầu đối với kẽm của cơ thể sẽ càng gia tăng. Trong khi đó, lúc này trẻ trở nên biếng ăn hơn nên càng dễ bị thiếu kẽm.

Lượng kẽm bị thất thoát

Một số tình trạng như ngoại thương, bỏng, máu loãng, mất máu nhiều lần… sẽ khiến một lượng lớn kẽm thất thoát theo huyết dịch. Đồng thời, nếu trẻ đang điều trị bệnh gan xơ hoặc suy thận thì một số loại thuốc khi kết hợp với kẽm sẽ dẫn đến hiện tượng đài thải thông qua nước tiểu, khiến thiếu kẽm ở trẻ nhỏ.

Khiếm khuyết do di truyền

Chức năng hấp thu kẽm của ruột non bị khiếm khuyết nên dẫn đến lượng kẽm trong cơ thể bị giảm. Hậu quả khiến một số trẻ bị viêm da cơ địa.

Bên cạnh đó, hàm lượng kẽm trong huyết tương, tế bào hồng cầu và các cơ quan cũng giảm thấp, dẫn đến tổn thương da, gây tiêu chảy có tính chất cố định, cản trở sự sinh trưởng và phát triển của trẻ, giảm khả năng miễn dịch khiến trẻ dễ bị viêm nhiễm và luẩn quẩn trong vòng ác tính.

Làm sao để bổ sung kẽm cho trẻ an toàn và hợp lý?

Theo khuyến cáo của tổ chức Y tế Thế Giới (WHO), nhu cầu kẽm của trẻ tùy thuộc vào từng độ tuổi. Trẻ em dưới 3 tháng cần 2.8mg kẽm/ ngày, trẻ từ 5-12 tháng tuổi là 3-6 mg/ngày, ở trẻ từ 1 tuổi đến 10 tuổi cần khoảng 4,1-12 mg/ngày để phát triển chiều cao và thể chất tối ưu.

Để bổ sung kẽm hiệu quả, với trẻ dưới 6 tháng tuổi nguồn kẽm tốt nhất và hấp thu dễ nhất chính là sữa mẹ. Tuy nhiên, lượng kẽm trong sữa mẹ sẽ giảm dần theo thời gian.

Chính vì vậy, người mẹ cần duy trì lượng kẽm trong sữa cũng như bổ sung thêm kẽm cho sự phát triển của trẻ. Bạn có thể kết hợp dần với sữa công thức cho bé nếu không đủ sữa mẹ cho bé bú. Tỷ lệ hấp thu kẽm trong sữa mẹ ở trẻ rất cao, có thể đạt đến 62%, nồng độ kẽm ở sữa mẹ cao gấp 4-7 lần so với trong huyết thanh.

Thường thì khi trẻ được 6 tháng tuổi, trẻ đã bắt đầu ăn dặm. Nếu trẻ có biểu hiện thiếu kẽm, mẹ nên tăng cường các nguyên liệu giàu kẽm vào thực đơn như gan động vật, thịt nạc, lòng đỏ trứng, bột quả óc chó, hàu, cháo cá…

Tuy nhiên, bạn cần căn cứ vào thể chất và tình trạng sức khỏe của trẻ để điều chỉnh lượng thức ăn sao cho phù hợp. Bên cạnh đó, bạn cần cân bằng, đa dạng hóa thực phẩm chế độ ăn uống cho trẻ. Điều này giúp cho trẻ tránh bị thiếu dưỡng chất, tránh tạo thói quen kén ăn, biếng ăn.

Mẹ cũng nên hạn chế cho trẻ ăn quá nhiều độ ngọt bởi có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hấp thu kẽm ở trẻ.

Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể bổ sung qua thức ăn và thực phẩm bổ sung. Để trẻ hấp thụ kẽm tốt nhất nên bổ sung vitamin C cho trẻ từ chính các loại trái cây tươi giàu lượng vitamin C sẵn có như: cam, quýt, chanh, bưởi…

Đồng thời, với trẻ biếng ăn, nhất là trẻ bị ốm nên uống bổ sung một số sản phẩm bổ sung vi chất kẽm kết hợp với một số acid amin như vitamin nhóm B, lysine…

Tóm lại, thiếu kẽm ở trẻ em sẽ tác động rất tiêu cực đến quá trình phát triển của trẻ. Chính vì vậy, các mẹ thông thái cần cập nhật thông tin để nhận biết nhanh các dấu hiệu trẻ em thiếu kẽm và kịp thời bổ sung để trẻ phát triển một cách toàn diện nhất.

 

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here