Trẻ thiếu sắt là tình trạng thiếu dinh dưỡng khác phổ biến, nhất là trẻ dưới 24 tháng tuổi, ảnh hưởng đến chức năng của máu, mô não và cơ. Trẻ thiếu sắt dẫn đến thiếu máu, biểu hiện qua chỉ số Hb trong máu thấp thùy theo lứa tuổi.

Nguyên nhân trẻ thiếu máu do thiếu sắt

Do thiếu cung cấp sắt: thiếu sắt ở trẻ sơ sinh khi mẹ thiếu sữa nên trẻ phải uống sữa bò, hay sữa bò và sữa mẹ đều có chất sắt như nhau nhưng trẻ bú mẹ hấp thụ chất sắt tốt hơn, trẻ thiếu dinh dưỡng, sinh non, sinh đôi, sinh ba, nhẹ cân (<2,5kg) lúc mới sinh.

Do mất máu mãn tính: chảy máu chu sinh, chảy máu đường tiêu hóa, nhiễm ký sinh trùng, nhất là giun móc.

Do nhu cầu sắt cao: giai đoạn phát triển nhanh, trẻ dưới 1 tuổi, nhẹ cân, sinh đôi sinh ba, thời kỳ dậy thì, trẻ có bệnh tim bẩm sinh.

Do hấp thụ sắt kém: bệnh mãn tính đường tiêu hóa như tiêu chảy kéo dài, hội chứng hấp thu kém, tổn thương tá tràng, viêm ruột, điều trị kháng acid dạ dày.

Biểu hiện của trẻ bị thiếu sắt, thiếu máu

Trẻ bị thiếu sắt là nguyên nhân hàng đầu gây nên bệnh thiếu máu. Để biết chính xác trẻ em thiếu sắt ra sao cần làm xét nghiệm máu. Tuy nhiên, cha mẹ có thể nhận biết qua một số biểu hiện bên ngoài của trẻ để đánh giá xem trẻ thiếu sắt không:

Cơ thể luôn mệt mỏi, kém linh hoạt, phản ứng chậm với tác động bên ngoài

Biếng ăn, chậm lớn, còi cọc

Sức đề kháng kém, hay ốm, dễ mắc bệnh nhiễm trùng đường hô hấp

Niêm mạc nhợt nhạt, da xanh xao, lòng bàn tay nhợt nhạt, kém sắc

Trẻ sơ sinh thiếu sắt thường hay quấy khóc, dễ cáu kỉnh

Nhịp tim thường đập nhanh hơn bình thường do thiếu hemoglobin ( hồng cầu) vận chuyển oxy tới các cơ quan khác trong cơ thể.

Đối tượng nào dễ bị thiếu sắt, thiếu máu?

Đối tượng có nguy cơ bị thiếu sắt cao đó là:

Trẻ sinh non và nhẹ cân: Trẻ sinh đủ ngày đủ tháng sẽ có nguồn dự trữ sắt trong cơ thể cao hơn trẻ sinh non và thiếu tháng. Thiếu sắt ở trẻ em sinh non, nhẹ cân bởi lượng sắt chỉ dự trữ đủ trong vòng 2 tháng sau khi chào đời. Vậy nên nếu không bổ sung lượng sắt kịp thời sẽ khiến trẻ sơ sinh thiếu sắt.

Trẻ chỉ uống sữa bò: Hầu hết các bậc cha mẹ không biết rằng hàm lượng sắt trong sữa bò rất thấp và không để đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của cơ thể. Sữa bò làm giảm khả năng hấp thu sắt từ các thực phẩm khác. Chính vì vậy, trẻ dưới 1 tuổi thường được khuyến cáo không nên uống nhiều sữa bò, mà nên thay thế bằng sữa mẹ.

Trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm: trong khẩu phần ăn hàng ngày không đủ chất sắt hoặc trẻ ăn với lượng thức ăn nhỏ, không cung cấp đủ chất sắt theo nhu cầu của trẻ, cũng rất dễ thiếu chất sắt.

Trẻ hay bị chảy máu cam: Chảy máu cam ở trẻ là hiện tượng bình thường nhưng nếu trẻ thường xuyên bị chảy máu cam thì lại là điều đáng lo ngại. Nó có thể khiến trẻ bị mắc bệnh thiếu máu.

Một số nguyên nhân khác: do trẻ mắc bệnh nhiễm trùng, trẻ bị nhiễm ký sinh trùng đường ruột, trẻ bị tiêu chảy kéo dài, trẻ sinh đôi, trẻ sinh ra từ người mẹ bị thiếu máu khi mang thai…

Cha mẹ nên lưu ý gì khi chăm sóc cho trẻ?

Thiếu sắt ở trẻ có thể điều trị bằng cách bổ sung thêm thuốc sắt tùy theo mức độ thiếu máu, thời gian và liều lượng do bác sĩ đánh giá. Thông thường sẽ mất khoảng 2-3 tháng để điều chỉnh số lượng tế bào hồng cầu của trẻ trở về giới hạn bình thường. Thuốc sắt đôi khi gây khó chịu cho dạ dày, vì vậy nên cho trẻ uống sau bữa ăn. Bạn có thể trộn sắt với nước em có chứa vitamin C. Điều này giúp hấp thụ sắt tốt hơn.

Không uống sắt với các loại sữa bởi chúng làm giảm sự hấp thụ sắt. Chất sắt được chuyển hóa thành nhiều chất có thể làm thay đổi màu sắc của phân trẻ thành màu xanh đen, bạn không nên lo lắng vì đây là tình trạng hoàn toàn bình thường. Sử dụng quá nhiều chất sắt có thể gây nguy hiểm và gây ngộ độc nghiêm trọng cho trẻ. Cho nên, không tự ý cho trẻ uống thuốc, cần tuân thủ thời gian cũng như liều lượng dùng thuốc, nhất là để thuốc xa tầm tay trẻ em.

Trẻ thiếu sắt có nguy hiểm không?

Nếu trẻ bị thiếu máu do thiếu sắt ở mức độ nhẹ và nhanh chóng được điều trị triệt để sẽ không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, để bệnh ngày càng nặng thì rất đáng lo ngại.

Những thực phẩm cần tránh khi trẻ bị thiếu sắt

Trẻ thiếu sắt và kẽm cần được bổ sung một số thực phẩm dưới đây vào chế độ ăn hàng ngày:

Thực phẩm chứa canxi

Trẻ thiếu sắt thiếu máu được khuyên không nên ăn thực phẩm giàu canxi, gồm sữa và các sản phẩm từ sữa như pho mát, sữa chua, các loại hạt và chuối. Canxi sẽ làm cản trở đến sự hấp thu sắt trong cơ thể, vì vậy làm trầm trọng thêm tình trạng này.

Thực phẩm giàu chất tannin

Tanin gây cản trở đến sự hấp thụ sắt và có nhiều trong ngô, nho, cao lương.

Thức ăn chứa gluten

Thực phẩm giàu gluten nên hạn chế cho trẻ dùng khi trẻ thiếu sắt thiếu máu vì nó có thể làm nặng thêm tình trạng này. Đồng thời, làm tổn hại đến thành ruột, cản trở sự hấp thu sắt và axit folic – 2 chất cần thiết cho việc sản xuất hồng cầu ( RBCs). Gluten chủ yếu được tìm thấy trong mì ống, các sản phẩm lúa mì, lúa mạch đen, lúa mạch và yến mạch.

Thực phẩm giàu phytate

Phytate thường liên kế với sắt có trong đường tiêu hóa, vì vậy ngăn sự hấp thụ của nó. Trẻ bị thiếu máu do thiếu sắt nên tránh dùng thực phẩm có chứa phytate hoặc acid phytic như đậu, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, gạo nâu.

Thực phẩm chứa axit oxalic

Trong một số trường hợp, thực phẩm có chứa axit oxalic có thể gây cản trở đến sự hấp thụ sắt. Chính vì vậy, trẻ bị thiếu máu do thiếu sắt được khuyên ăn các loại thực phẩm này với số lượng hạn chế. Nếu có thể, tránh xa chúng trong quá trình dùng thuốc. Thực phẩm có chứa axit oxalic bao gồm đậu phộng, cải bó xôi, chocolate.

Tóm lại, trẻ thiếu sắt cần được chăm sóc và bổ sung sắt để đảm bảo sức khỏe cho trẻ phát triển toàn diện. Nếu thấy trẻ có những dấu hiệu thiếu sắt nặng bạn cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, tư vấn. Tránh tình trạng trẻ thiếu sắt lâu ngày gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất và tinh thần.

 

Leave a reply

Please enter your comment!
Please enter your name here